ค้างค่าส่วนกลางคอนโด นิติบุคคลคิดเงินเพิ่มและระงับบริการส่วนกลางได้ แต่ล็อกห้องหรือตัดน้ำไม่ได้ ควรเคลียร์ยอดก่อนขาย
บทความนี้เขียนให้เจ้าของห้องที่ค้างชำระ คนที่จะซื้อหรือขายห้องที่มียอดค้าง และเจ้าของที่ปล่อยเช่า เพราะผู้เช่าอาจได้รับผลกระทบจากหนี้ของเจ้าของห้องโดยไม่รู้ตัว
ค่าส่วนกลางคืออะไร และทำไมค้างแล้วมีผล
ค่าส่วนกลางคือเงินที่เจ้าของห้องชุดทุกห้องร่วมกันจ่าย เพื่อดูแลทรัพย์ส่วนกลางของอาคาร เช่น ลิฟต์ ทางเดิน สระว่ายน้ำ ระบบรักษาความปลอดภัย และค่าจ้างพนักงาน นิติบุคคลอาคารชุดเป็นผู้เรียกเก็บตามอัตราที่ข้อบังคับและมติที่ประชุมกำหนด
เมื่อมีห้องค้างจ่าย เงินที่ใช้บริหารอาคารจะขาดไป นิติบุคคลจึงมีกลไกตามกฎหมายและข้อบังคับเพื่อเร่งให้จ่าย ซึ่งส่งผลต่อทั้งเจ้าของห้อง ผู้เช่า และคนที่กำลังจะซื้อ
นิติบุคคลทำอะไรได้บ้างเมื่อค้างค่าส่วนกลาง
หลักการสำคัญอยู่ใน พ.ร.บ.อาคารชุด มาตรา 18/1 สรุปได้ดังนี้
- คิดเงินเพิ่ม (ค่าปรับ) ตามที่ข้อบังคับกำหนด แต่ไม่เกินร้อยละ 12 ต่อปี และคิดแบบไม่ทบต้น
- ถ้าค้างตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป เงินเพิ่มอาจสูงขึ้นได้ แต่ไม่เกินร้อยละ 20 ต่อปี
- ระงับบริการส่วนรวมหรือการใช้ทรัพย์ส่วนกลาง ตามที่ข้อบังคับของอาคารนั้นกำหนด เช่น สิทธิใช้สระว่ายน้ำหรือฟิตเนส ขึ้นอยู่กับข้อบังคับของแต่ละโครงการ
- ไม่มีสิทธิออกเสียงในการประชุมใหญ่ ระหว่างที่ยังค้างชำระ
นอกจากนี้ นิติบุคคลมักเริ่มจากการส่งใบแจ้งหนี้และหนังสือทวงถาม หากยังไม่จ่ายก็อาจดำเนินการทางกฎหมายเพื่อเรียกเก็บ รายละเอียดและขั้นตอนของแต่ละอาคารควรดูในข้อบังคับของนิติบุคคลนั้นโดยตรง
สิ่งที่นิติบุคคลทำไม่ได้
เรื่องนี้เจ้าของห้องจำนวนมากเข้าใจผิด และเป็นจุดที่ควรรู้ไว้เพื่อป้องกันสิทธิของตัวเอง
- ตัดน้ำประปาหรือก๊าซในห้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6162/2559 วินิจฉัยว่าน้ำประปาและก๊าซภายในห้องชุดไม่ใช่ทรัพย์ส่วนกลาง มติที่ประชุมให้ตัดน้ำห้องที่ค้างชำระจึงไม่ชอบ
- ล็อกห้องหรือห้ามเจ้าของเข้าห้อง คำพิพากษาฉบับเดียวกันระบุว่านิติบุคคลไม่มีสิทธิกระทำเช่นนั้น เพราะห้องชุดเป็นกรรมสิทธิ์ของเจ้าของห้อง
ดังนั้น สิ่งที่ระงับได้คือบริการและสิทธิใช้ส่วนกลางตามที่ข้อบังคับกำหนด ไม่ใช่สาธารณูปโภคภายในห้องหรือการเข้าห้องของเจ้าของ หากเจอกรณีที่นิติบุคคลทำเกินกว่านี้ ควรปรึกษาทนายความหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ค้างนานแค่ไหน นิติบุคคลยังเรียกได้
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3386/2565 วินิจฉัยว่าค่าส่วนกลางที่ค้างมีอายุความ 5 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/33(4) หมายความว่านิติบุคคลมีเวลาจำกัดในการฟ้องเรียกยอดเก่า
อย่างไรก็ตาม ไม่ควรรอให้ครบอายุความแล้วหวังว่าหนี้จะหมดไป เพราะระหว่างนั้นเงินเพิ่มยังเดินอยู่ สิทธิออกเสียงถูกระงับ และถ้าจะขายห้อง ผู้ซื้อกับธนาคารก็ต้องการเอกสารที่ยืนยันว่าไม่มียอดค้าง การนับอายุความในแต่ละกรณีอาจมีรายละเอียดต่างกัน เช่น วันที่ครบกำหนดชำระหรือการมีการทวงถาม ควรให้ทนายความตรวจสถานการณ์จริง
ผลกระทบกับเจ้าของที่ปล่อยเช่า
ถ้าคุณปล่อยห้องให้เช่าแล้วค้างค่าส่วนกลาง ผู้เช่าอาจได้รับผลกระทบก่อนคุณ เช่น ถูกระงับสิทธิใช้ส่วนกลางบางอย่างตามข้อบังคับ ทั้งที่ผู้เช่าจ่ายค่าเช่าครบ ซึ่งอาจนำไปสู่ข้อพิพาทกับผู้เช่า การขอคืนเงินประกัน หรือการไม่ต่อสัญญา
แนวทางที่ควรทำ
- ตกลงในสัญญาเช่าให้ชัดว่าใครจ่ายค่าส่วนกลางและจ่ายให้ใคร
- ถ้าเจ้าของเป็นผู้จ่าย ให้ตั้งเตือนวันครบกำหนดทุกเดือน อย่าปล่อยให้ยอดสะสม
- เมื่อได้รับหนังสือทวงถาม ให้แจ้งผู้เช่าหากกระทบการใช้งาน และรีบเคลียร์
- คำนวณรายได้สุทธิโดยหักค่าส่วนกลางและค่าใช้จ่ายอื่นด้วย ลองใช้ เครื่องคำนวณผลตอบแทนค่าเช่าและค่างวดผ่อนของ BKKasset เป็นจุดเริ่มต้นประเมินตัวเลข
ก่อนขายห้อง ต้องเคลียร์ยอดค้างอย่างไร
การโอนห้องชุดต้องใช้หนังสือรับรองการปลอดหนี้จากนิติบุคคล ซึ่งนิติบุคคลจะออกให้เมื่อยอดค่าส่วนกลางและค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องชำระครบ รายละเอียดวิธีขอเอกสารและขั้นตอน ควรสอบถามนิติบุคคลของอาคารโดยตรง เพราะรายการเอกสารและระยะเวลาของแต่ละแห่งอาจต่างกัน
ลำดับที่แนะนำสำหรับคนที่มียอดค้างและอยากขาย
- ขอใบแจ้งยอดล่าสุดจากนิติบุคคล ให้แยกรายการระหว่างค่าส่วนกลาง เงินเพิ่ม (ค่าปรับ) กองทุน และค่าใช้จ่ายอื่น เพื่อรู้ยอดจริง
- ตรวจสอบความถูกต้อง เทียบกับใบเสร็จที่เคยจ่าย ถ้าเห็นว่าคิดเงินเพิ่มไม่ตรงข้อบังคับ ให้สอบถามเป็นลายลักษณ์อักษร
- ชำระให้ครบก่อนนัดโอน และเก็บใบเสร็จไว้ทุกฉบับ
- ขอหนังสือรับรองการปลอดหนี้ ล่วงหน้าก่อนวันโอน เผื่อเวลาสำหรับขั้นตอนของนิติบุคคล
- แจ้งผู้ซื้อตั้งแต่ต้น ถ้ามีข้อพิพาทเรื่องยอด การเปิดเผยตั้งแต่ต้นช่วยลดปัญหาวันโอน
ถ้าคุณเป็นผู้ซื้อห้องมือสอง ควรขอดูยอดค้างและเอกสารปลอดหนี้ตั้งแต่ก่อนวางมัดจำ และให้ระบุไว้ในสัญญาจะซื้อจะขายว่าผู้ขายต้องเคลียร์ยอดก่อนโอนกรรมสิทธิ์ ถ้ากำลังเทียบห้องหลายทำเล ลองดูตัวเลือกจาก คอนโดเช่า/ขายแยกตามเขต แล้วถามนิติบุคคลของแต่ละโครงการเรื่องอัตราค่าส่วนกลางและยอดค้างสะสมของอาคาร
ผู้ซื้อควรรู้เรื่องค่าธรรมเนียมวันโอน
ค่าส่วนกลางที่ค้างเป็นเรื่องแยกจากค่าโอน แต่ในวันโอนผู้ซื้อและผู้ขายต้องเตรียมเงินหลายก้อนพร้อมกัน เครื่องคำนวณค่าโอนบนหน้าประกาศของ BKKasset ใช้นโยบายสำหรับที่อยู่อาศัยราคาไม่เกิน 7 ล้านบาท คือค่าธรรมเนียมการโอน 0.01% และค่าจดจำนอง 0.01% ถึง 30 มิ.ย. 2570 ส่วนกรณีเกินกำหนดหรือราคาเกิน 7 ล้านบาท ใช้อัตราปกติ คือโอน 2% และจดจำนอง 1% ทั้งนี้ควรตรวจกับกรมที่ดินก่อนทำธุรกรรมทุกครั้ง เพราะเงื่อนไขอาจเปลี่ยนได้
ถ้าจ่ายไม่ไหว ควรทำอย่างไร
- คุยกับนิติบุคคลก่อนเรื่องบานปลาย สอบถามว่ามีแนวทางผ่อนชำระหรือไม่ และขอข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร
- ทยอยจ่ายยอดต้นก่อน เพื่อลดยอดสะสมที่ถูกคิดเงินเพิ่ม แต่ให้ตรวจว่านิติบุคคลตัดยอดไปที่รายการใด
- เก็บหลักฐานทุกอย่าง เช่น ใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จ หนังสือทวงถาม และข้อความที่ติดต่อกัน
- ถ้าตั้งใจขาย ให้ประเมินว่าราคาขายที่ได้พอครอบคลุมยอดค้าง ค่าใช้จ่ายวันโอน และภาระอื่น เช่น สินเชื่อที่ยังค้างอยู่หรือไม่
หากมีข้อสงสัยเฉพาะเรื่อง เช่น ข้อบังคับของโครงการหนึ่งเขียนไว้อย่างไร ลองตั้งคำถามเบื้องต้นกับ ผู้ช่วย AI ของ BKKasset แต่คำตอบสุดท้ายควรยึดข้อบังคับของนิติบุคคลและคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย
สรุปสิ่งที่ควรจำ
| ประเด็น | หลักการ |
|---|---|
| เงินเพิ่มกรณีค้างชำระ | ตามข้อบังคับ ไม่เกิน 12% ต่อปี ไม่ทบต้น |
| ค้างตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป | เงินเพิ่มไม่เกิน 20% ต่อปี |
| สิ่งที่ระงับได้ | บริการส่วนรวมหรือการใช้ทรัพย์ส่วนกลางตามข้อบังคับ และสิทธิออกเสียงในที่ประชุมใหญ่ |
| สิ่งที่ทำไม่ได้ | ตัดน้ำในห้อง ล็อกห้อง หรือห้ามเจ้าของเข้าห้อง |
| อายุความ | ค่าส่วนกลางค้างมีอายุความ 5 ปี |
| ตอนขาย | ต้องมีหนังสือรับรองการปลอดหนี้จากนิติบุคคลเพื่อโอน |
คำถามที่พบบ่อย
ค้างค่าส่วนกลางคอนโดต้องจ่ายค่าปรับเท่าไร?
ตาม พ.ร.บ.อาคารชุด มาตรา 18/1 เงินเพิ่มเป็นไปตามข้อบังคับ แต่ไม่เกินร้อยละ 12 ต่อปีโดยไม่ทบต้น และถ้าค้างตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป เงินเพิ่มต้องไม่เกินร้อยละ 20 ต่อปี ควรขอดูข้อบังคับของอาคารเพื่อตรวจอัตราที่ใช้จริง
นิติบุคคลตัดน้ำหรือล็อกห้องคนที่ค้างค่าส่วนกลางได้ไหม?
ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6162/2559 วินิจฉัยว่าน้ำประปาและก๊าซในห้องชุดไม่ใช่ทรัพย์ส่วนกลาง มติตัดน้ำจึงไม่ชอบ และนิติบุคคลไม่มีสิทธิล็อกห้องหรือห้ามเจ้าของเข้าห้อง แต่ระงับบริการส่วนรวมตามข้อบังคับได้
ค่าส่วนกลางที่ค้างมีอายุความกี่ปี?
5 ปี ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3386/2565 ซึ่งอ้างอิง ป.พ.พ. มาตรา 193/33(4) แต่การนับระยะเวลาในแต่ละกรณีอาจมีรายละเอียด ควรปรึกษาทนายความ และไม่ควรปล่อยค้างโดยหวังอายุความ เพราะมีผลต่อการขายห้องและสิทธิในอาคาร
ค้างค่าส่วนกลางอยู่ ขายคอนโดได้ไหม?
ได้ แต่ต้องชำระยอดค้างให้ครบเพื่อขอหนังสือรับรองการปลอดหนี้จากนิติบุคคล ซึ่งจำเป็นในการโอนห้องชุด ให้ขอใบแจ้งยอดล่าสุด จ่ายให้ครบ และขอเอกสารล่วงหน้าก่อนวันนัดโอน
ผู้เช่าโดนระงับใช้ส่วนกลางเพราะเจ้าของค้างจ่าย ทำอย่างไร?
ผู้เช่าควรแจ้งเจ้าของห้องให้รีบติดต่อนิติบุคคลเพื่อเคลียร์ยอด และตรวจสัญญาเช่าว่าระบุเรื่องค่าส่วนกลางและการใช้ส่วนกลางไว้อย่างไร หากเป็นเจ้าของ ควรชำระโดยเร็วเพื่อไม่ให้กระทบผู้เช่า
